Warsztaty

Panel edytorski „Literatura zapomniana – drugie życie”. 

Problemem każdego historyka literatury podejmującego się roli wydawcy tekstów literackich z dawnych epok są zarówno specyficzne techniki pracy edytora, jak i szersze spektrum pytań praktycznych, na które współczesny edytor i wydawca  muszą  odpowiedzieć. Są to pytania o formy udostępniania dzieł dawnych czytelnikowi współczesnemu oraz ich dostosowanie tych  do potrzeb określonego odbiorcy. Jednak wobec obserwowanego obecnie spadku poziomu czytelnictwa pojawia się też pytanie o metody aktywnego poszukiwania publiczności i wyrabiania potrzeb czytelniczych, zwłaszcza w młodym pokoleniu, ukształtowanym pod wpływem dominujących w kulturze przekazów audiowizualnych.  Tak szeroko pojętej refleksji nad szansami i problemami współczesnego edytorstwa popularnonaukowgo, zwłaszcza w odniesieniu do utworów z I poł. XIX wieku poświęcone były wystąpienia podczas panelu edytorskiego, który w ramach programu „Literatura i obyczajowość w międzyepoce 1764-1863” odbył się ..listopada 2014 roku na Wydziale Polonistyki UJ.

Poniżej prezentujemy zróżnicowane w treści i formie teksty wystąpień Panelistów, ujęte w trzy grupy tematyczne. Problemów pracy edytora dotyczą głosy prof. Piotra Borka, dr hab. Iwony Węgrzyn oraz wspomnienie o zasługach wydawniczych Pawła Hertza (1918-2001) przygotowane przez mgra Dariusza Kawę. Odrębną, ale tylko do pewnego stopnia, tematykę polityki praktyk wydawniczych w innych krajach (Włochy, Francja, Wielka Brytania) prezentują dr hab. Olga Płaszczewska, dr Aleksandra Wojda i mgr Elżbieta Koziołkiewicz z Katedry Komparatystyki WP UJ. Poza tym Dr Edyta Gracz-Chmura prezentuje pionierski projekt wydania antologii krakowiaków literackich zaś mgr Agnieszka Kowalczyk i Klaudia Ordzowiały-Grzegorczyk zastanawiają się nad funkcjami wznowień niektórych utworów zapomnianych pisarzy minorum gentium. 

Jak wynika z wygłoszonych referatów szczytowa fala popularności komentowanych wznowień klasyki literackiej z okresu przedmodernistycznego, w tym z interesującej nas „międzyepoki”, w Europie i w Polsce przypada na lata 60. i 70. XX wieku. Obecnie, proste kontynuacje ówczesnych serii wydawniczych mających w założeniach demokratyzację kultury poprzez udostępnianie arcydzieł literackich możliwie szerokiemu kręgowi odbiorców natrafiają na nowy kontekst medialny i cywilizacyjny. Książka paierowa musi konkurować z tekstami dostępnymi w sieci, e-bookami, etc. Edytorstwo naukowe, które w odniesieniu do klasyki literackiej większość swojej pracy już wykonało, może jednak  – i powinno – zwrócić się dziś ku wybranym  zjawiskom dotychczas, z czysto literackiego punktu widzenia traktowanym jako drugorzędne lub marginalne. Szereg powodów, o których była mowa w trakcie panelu, skłania więc do powiązania popularnonaukowych reedycji utworów zapomnianych po pierwsze z badaniami nad związkami literatury pięknej z innymi systemami kultury, po drugie, z niektórymi, wyspecjalizowanymi nurtami dydaktyki społecznej, takimi jak np. edukacja regionalna, w której znaczenie „poetów mniejszych ”jest nadal potencjalnie duże. Edytorzy i nauczyciele (którymi wszyscy jesteśmy) powinni wykorzystywać w ten potencjał w dydaktyce, a edytorzy i historycy literatury  powinni wiązać pracę nad popularnonaukowymi wznowieniami „literatury zapomnianej” z nowymi badaniami.       

 dr hab. Andrzej Waśko

 

Literatura zapomniana - drugie życie. Referaty

Piotr Borek: Edytor i erudycja

Iwona Węgrzyn: Edytor jako detektyw. Problemy komentarza wydawniczego

Dariusz Kawa: Paweł Hertz jako komentator literatury romantycznej

Olga Płaszczewska: Wydania klasyki literackiej we Włoszech – abstrakt

Aleksandra Wojda: Kilka uwag o popularnych seriach klasyki literackiej we Francji na tle tendencji rozwoju francuskiego rynku wydawniczego po roku 1945

Elżbieta Koziołkiewicz: Status: dostępna. O strategiach wydawania klasyki w krajach anglosaskich

Edyta Gracz-Chmura: Krakowiaki ludowe i literackie. Projekt antologii

Agnieszka Kowalczyk: Polubić „nudne” opisy. Poematy topograficzne – próba reaktywacji

Klaudia Ordzowiały-Grzegorczyk: Z problemów edycji tekstów kaukaskiego zesłania. Władysław Strzelnicki