Literatura zapomniana – drugie życie (Panel edytorski, 27 XI 2014)

W dniu 27 listopada 2014 roku, na Wydziale Polonistyki UJ, w ramach programu „Literatura i obyczajowość w Międzyepoce 1764-1863” odbył się panel edytorski „Literatura zapomniana – drugie życie. Kształt wydawniczy i kulturowa funkcja popularnonaukowych wznowień literatury dawnej”.

Panel otworzył dr hab. Andrzej Waśko, który przedstawił doświadczenia serii wydawniczej „Biblioteka Sarmacka”, ukazującej się od 1999 roku. Celem serii jest przypominanie i rewitalizacja utworów literackich i pisarzy mniej znanych z lat 1764-1863. Literatura ta, niegdyś funkcjonująca w szerokim obiegu, współcześnie może i powinna znaleźć swoje miejsce w akademickiej dydaktyce polonistycznej i w badaniach, jako źródło do historii form literackich, kultury umysłowej i obyczajów społeczeństwa polskiego. Możliwe jest także – jak dowodzą przykłady – funkcjonowanie tego typu tekstów we współczesnej kulturze regionów i społeczności lokalnych, z którymi za życia byli związani ich autorzy.

Całodniowy panel objął swoją tematyką trzy obszary zagadnień: kwestie edytorstwa naukowego i tekstologii, prezentację polityki wydawniczej w stosunku do dziedzictwa literackiego w Polsce i w innych krajach oraz prezentację konkretnych projektów wydawniczych, mających na celu współczesne „odnawianie znaczeń” tekstów i zespołów tekstów posiadających obecnie status zabytków literackich.

Kwestii typowo edytorskich dotyczyło wystąpienie prof. Piotra Borka na temat roli interdyscyplinarnej erudycji w humanistyce i w pracy edytora naukowego. Na podstawie własnych doświadczeń jako wydawcy, temat ten kontynuowała dr hab. Iwona Węgrzyn w bogato ilustrowanym przykładami wystąpieniu pt. Edytor jako detektyw na tropie. Profesor Janusz Gruchała zaprezentował z kolei obszerną i szczegółową instrukcję wydawniczą dla naukowych edycji tekstów dziewiętnastowiecznych. 

Bardzo ciekawa była część panelu poświęcona popularnonaukowym wydaniom klasyki literackiej za granicą. Dr hab. Olga Płaszczewska z Katedry Komparatystyki Literackiej UJ zaprezentowała liczne włoskie serie wydawnicze mające na celu dostarczenie arcydzieł literatury, w mniej lub bardziej szczegółowym opracowaniu historycznoliterackim, do „każdego włoskiego domu”. Z podobnie szeroką popularyzacją czytelnictwa klasyki spotykamy się we Francji, co po 1945 roku stało się w tym kraju przedmiotem państwowej polityki kulturalnej, o czym mówiła dr Aleksandra Wojda. Anglosaskie formy udostępniania klasyki angielskiej dla czytelników o różnym poziomie zainteresowań literackich przedstawiła mgr Elżbieta Koziołkiewicz, doktorantka w Katedrze Komparatystyki.

Jako uzupełnienie tych informacji o szczególny przykład przemyślanej strategii wydawniczej w Polsce należy potraktować dwugłos o dorobku Pawła Hertza (1918–2001) jako edytora polskiej poezji i prozy XIX stulecia, w wykonaniu mgra Dariusza Kawy, doktoranta z Akademii Ignatianum oraz mgr Moniki Adamskiej, doktorantki na Wydziale Polonistyki UJ.

W ramach prezentacji konkretnych pomysłów wydawniczych wystąpili pracownicy naukowi i doktoranci. Dr Edyta Gracz-Chmura przedstawiła założenia realizowanej właśnie w ramach serii Biblioteka Sarmacka antologii krakowiaków ludowych i literackich, swoistego gatunku pieśni i piosenki polskiej XIX wieku. Dr Wojciech Gruchała przypomniał sylwetkę Kazimierza Władysława Wójcickiego, którego wybór pism przygotowuje, starając się wpisać dorobek tego popularnego niegdyś popularyzatora historii w dzieje rozwoju polskiej prozy dziewiętnastowiecznej.

Własne pomysły wydawnicze i propozycje wznowień przedstawiły też doktorantki Wydziału Polonistyki UJ, mgr Klaudia Ordzowiały-Grzegorczyk (nowe wydanie Pism Władysława Strzelnickiego) oraz mgr Agnieszka Kowalczyk, z propozycją antologii polskich „poematów topograficznych” z I połowy XIX stulecia.

W dyskusji zgodzono się, że szeroka tematyka podjęta przez uczestników panelu stanowi obiecujący bilans otwarcia dla programu edytorsko-badawczego „Literatura i Obyczajowość w Międzyepoce 1764-1863”. 

Galeria zdjęć z Warsztatów (fot J. Smulski)