Ignacy Chodźko, Obrazy litewskie, oprac. Monika Stankiewicz-Kopeć, Kraków 2010

Obrazy litewskie (seria I wydana w 1840 roku) oprócz dawno minionej przeszłości przypominają nietuzinkową postać samego autora – Ignacego Chodźkę, jednego z ostatnich pisarzy Rzeczypospolitej szlacheckiej. Dzięki wprawnemu językowi Chodźki, odtwarzającemu niemal z malarską precyzją realia sarmackiego dziedzictwa, w wyobraźni czytelników stają zarówno dworki usytuowane na przedmieściach Wilna, jak i na głębokiej litewskiej prowincji. Pojawia się również przekrój stanu szlacheckiego – galeria różnych rangą urzędników. Był to świat znany Chodźce z autopsji, bo sam, jako przedstawiciel szlachty średniozamożnej, piastował urząd w Wilnie, a potem gospodarował w majątku rodzinnym Dziewiętnie, pełniąc przy okazji rozmaite funkcje obywatelskie. Obrazy litewskie oparte są na własnych obserwacjach autora i na jego osobistych wspomnieniach, a nade wszystko na ustnych opowieściach, jakich młody jeszcze Chodźko słuchał od swojego dziada, związanego z nieświeską linią Radziwłłów. Chodźko przywraca do życia świat dworków szlacheckich, z ich mieszkańcami włączanie, typowych przedstawicieli stanu szlacheckiego, dobrych obywateli, nieraz nieszkodliwych dziwaków, trzymających się twardo tradycyjnych wartości. Zarówno charakterystyka postaci, jak i odwzorowanie środowiska, w którym żyją, utrzymane są w luźnej, aczkolwiek potoczystej narracji, nasączonej licznymi dygresjami, wytrawnymi dialogami i dyskretnym humorem. Utwory zebrane w Obrazach litewskich zbliżają się swą poetyką do gawędy szlacheckiej, która w wykonaniu Chodźki przyjmuje postać opowieści przesiąkniętej liryzmem i melancholią.

Nota o autorze: dr Monika Stankiewcz-Kopeć pracuje w Instytucie Kulturoznawstwa Wydziału Filozoficznego Akademii Ignatianum w Krakowie. Autorka rozprawy: Pomiędzy klasycznością a romantycznością. Młodzi autorzy Wilna, Krzemieńca i Lwowa wobec przemian w Literaturze polskiej lat 1817 – 1828 (2009) oraz zbioru studiów: Pominięte, niedocenione, niedokończone: studia i rozprawy o kulturze literackiej XIX wieku (2013). Współredaktor książek: Rzecz o dziele Piotra Skargi SJ: słowo o historii, języku i kulturze (2013) i Dwadzieścia esejów o patriotyzmie (2013).