Krakowiak jako gatunek literacki?

W dniu 24 kwietnia 2015 roku na Wydziale Polonistyki odbyły się drugie Warsztaty Edytorskie, zorganizowane w ramach programu „Literatura i Obyczajowość w Międzyepoce 1764-1863”. Referat zatytułowany Krakowiak jako gatunek literacki? wygłosiła dr Edyta Gracz-Chmura. Wystąpienie to było próbą odpowiedzi na pytanie, czy w literaturze polskiej istniał krakowiak jako gatunek literacki, a jeśli tak, to jakie były jego stałe wyznaczniki. Oprócz metodologii badań referat zwierał bogaty materiał ilustrujący dostępne w archiwach teksty krakowiaków, ich szerokie tło obyczajowo-społeczne oraz konteksty historyczne, w których utwory tego typu powstawały.

Wywodzące się z ustnej tradycji folklorystycznej krakowiaki literackie szczyt swojej popularności przeżywały w latach 1830–1863, co wiązało się ze specyficzną sytuacją polityczną ówczesnej Polski, a zwłaszcza Krakowa, z którym to miastem przeważnie, choć nie zawsze, związani byli autorzy tych utworów. Od początku krakowiaki literackie należały do składników kanonicznych budowanego w I poł. XIX wieku modelu tradycji narodowej. Wyróżniało je mocne osadzenie tematyki w historii narodowej oraz w obyczajowości, co znalazło wyraz w stałym w literaturze i malarstwie motywie krakowskiego wesela.

 

Ciekawym zjawiskiem prezentującym obyczajowość epoki były krakowiaki salonowe, często przeznaczone do śpiewu na dwa głosy oraz krakowiaki polityczne, wydawane anonimowo jako druki ulotne o doraźnym wydźwięku. 

Link do treści referatu